Na dzień 11 czerwca 2026 r. przewidziano publikację opinii Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-831/24 (Machski). Stanowisko to może mieć istotne znaczenie dla kierunku rozstrzygania spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD) prowadzonych przed polskimi sądami.
Sprawa ta może być szczególnie istotna dla konsumentów posiadających kredyty gotówkowe, konsolidacyjne lub ratalne, zwłaszcza gdy pojawiają się wątpliwości dotyczące prawidłowości naliczonych kosztów kredytu lub zakresu informacji przekazanych przez kredytodawcę.
Należy zaznaczyć, że 11 czerwca 2026 r. nie zapadnie jeszcze wyrok w sprawie C-831/24. Tego dnia opinię przedstawi Rzecznik Generalny TSUE, natomiast ostateczne stanowisko Trybunału zostanie zaprezentowane dopiero w późniejszym orzeczeniu, które zazwyczaj wydawane jest po upływie kilku miesięcy. Warto również zwrócić uwagę na wcześniejsze rozstrzygnięcie TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24, dotyczące kwestii naliczania odsetek od kosztów kredytu objętych finansowaniem przez kredytodawcę.
W przestrzeni publicznej często pojawia się błędne przekonanie, że 11 czerwca zapadnie rozstrzygnięcie kończące sprawę. W rzeczywistości opublikowana zostanie jedynie opinia Rzecznika Generalnego, który przedstawia swoją propozycję rozwiązania problemu prawnego.
Choć opinia nie ma charakteru wiążącego, w praktyce bardzo często wyznacza kierunek późniejszego orzeczenia Trybunału. Z tego względu jest ona uważnie analizowana przez sądy, pełnomocników i instytucje finansowe.
Postępowanie zostało zainicjowane pytaniami prejudycjalnymi skierowanymi przez Sąd Rejonowy w Białymstoku. Dotyczą one kluczowych zagadnień związanych z zakresem stosowania sankcji kredytu darmowego oraz obowiązkami informacyjnymi kredytodawców. Poniżej przedstawiamy treść pytań prejudycjalnych:
1) Czy art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG 2 należy intepretować w ten sposób, że nakłada on na sąd krajowy, przy rozpoznawaniu sprawy, w której konsument powołuje się na obowiązek zwrotu przez kredytodawcę nadpłaconej należności wskutek skorzystania z konsumenta z sankcji przewidzianej w prawie krajowym, polegającej na prawie skierowania do kredytodawcy pisemnego oświadczenia, na mocy którego wygasają obowiązki konsumenta do zapłaty odsetek kapitałowych i innych kosztów kredytu, obowiązek zbadania z urzędu, czy kredytodawca naruszył przepisy krajowe, inne niż te, na które powołał się konsument w skierowanym do kredytodawcy pisemnym oświadczeniu, a których naruszenie również uprawnia konsumenta do skorzystania z powyższej sankcji?
2) Czy art. 10 ust. 2 lit. r) dyrektywy 2008/48/WE należy rozumieć w ten sposób, że wymóg jasnego określenia procedury przedterminowej spłaty nakłada na kredytodawcę obowiązek zredagowania opisu sposobu postępowania, w taki sposób, aby konsument w toku wykonywania umowy miał możliwość bez zasięgania dodatkowych informacji u kredytodawcy (lub czynienia z nim dodatkowych uzgodnień), stwierdzić punkt po punkcie, kto, w jaki sposób i w jakiej kolejności wykonać ma czynności związane z przedterminową spłatą, z wyraźnym oznaczeniem zdarzenia stanowiącego ostatni element tej procedury?
3) Czy art. 23 dyrektywy 2008/48/WE należy intepretować w ten sposób, że brak dopełnienia obowiązku jasnego i zwięzłego opisania procedury przedterminowej spłaty w rozumieniu art. 10 ust. 2 lit. r) tej dyrektywy, rodzi zawsze konieczność zastosowania sankcji wobec kredytodawcy, czy też zastosowanie sankcji zależeć może od stopnia naruszenia wskazanego obowiązku, w szczególności, czy dopuszczalne jest odstąpienie od zastosowania sankcji w sytuacji, gdy procedura przedterminowej spłaty została przedstawiona w sposób niepełny i nie ma to negatywnego wpływu na sferę praw i obowiązków konsumenta w okolicznościach konkretnej sprawy?
Znaczenie postępowania wykracza poza pojedynczy spór sądowy. W polskich sądach znajduje się obecnie kilkadziesiąt tysięcy spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego, a część z nich została zawieszona do czasu uzyskania stanowiska TSUE.
Dodatkowo m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniu III CZP 3/25 z dnia 23 września 2025 r. zdecydował o zawieszeniu postępowania do momentu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał. Oznacza to, że stanowisko przedstawione w sprawie Machski może wpłynąć na praktykę orzeczniczą w skali całego kraju.
Sama publikacja opinii Rzecznika Generalnego nie zmienia obowiązujących przepisów. Ustawa o kredycie konsumenckim pozostaje bez zmian, a osoby spełniające ustawowe przesłanki mogą już teraz korzystać z uprawnień wynikających z sankcji kredytu darmowego.
Najczęściej spotykane nieprawidłowości dotyczą błędnego obliczenia RRSO, niewłaściwego określenia całkowitego kosztu kredytu, nieprawidłowych informacji o wcześniejszej spłacie oraz innych uchybień informacyjnych. Ocena ich występowania wymaga jednak każdorazowo indywidualnej analizy konkretnej umowy.
Publikacja opinii Rzecznika Generalnego nie przesądzi jeszcze ostatecznie kierunku orzecznictwa dotyczącego SKD, jednak może stanowić ważny punkt odniesienia dla sądów krajowych. Niezależnie od treści opinii i przyszłego wyroku TSUE, podstawowe znaczenie dla oceny zasadności roszczeń będzie miała treść konkretnej umowy kredytowej oraz okoliczności danej sprawy.