Nie każda firma ma obowiązek poddawania swojego sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta. W praktyce wielu przedsiębiorców zakłada, że obowiązek ten dotyczy wyłącznie dużych spółek giełdowych. Tymczasem ustawa o rachunkowości obejmuje znacznie szerszą grupę podmiotów.
Obowiązkowe badanie sprawozdania finansowego ma przede wszystkim potwierdzić, że dokument został sporządzony zgodnie z przepisami oraz w rzetelny sposób przedstawia sytuację majątkową i finansową przedsiębiorcy. Opinia biegłego rewidenta zwiększa wiarygodność sprawozdania, co ma znaczenie nie tylko dla wspólników, ale również dla banków, kontrahentów czy potencjalnych inwestorów.
Zgodnie z art 64 ustawy o rachunkowości określone w ustawie podmioty prowadzące działalność finansową oraz jednostki podlegające szczególnemu nadzorowi. Obowiązek badania dotyczy:
- banków krajowych, oddziałów instytucji kredytowych oraz oddziałów banków zagranicznych,
- zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji,
- głównych oddziałów i oddziałów zakładów ubezpieczeń oraz zakładów reasekuracji,
- oddziałów zagranicznych firm inwestycyjnych,
- spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,
- jednostek działających na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi, przepisów dotyczących świadczenia usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi,
- jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
- krajowych instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego.
W przypadku wskazanych podmiotów obowiązek badania wynika z samego charakteru prowadzonej działalności i nie jest uzależniony od osiąganych przychodów czy wielkości zatrudnienia.
Obowiązek badania obejmuje również spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek, które na dzień bilansowy znajdują się w organizacji. W tym przypadku ustawodawca również nie uzależnia obowiązku od wielkości przedsiębiorstwa.
Kolejną kategorię stanowią pozostałe jednostki, które w poprzednim roku obrotowym spełniły co najmniej dwa z trzech określonych w ustawie warunków. Chodzi o:
- średnioroczne zatrudnienie wynoszące co najmniej 50 osób w przeliczeniu na pełne etaty,
- sumę aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiącą równowartość co najmniej 3 125 000 euro,
- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy stanowiące równowartość co najmniej 6 250 000 euro.
Oznacza to, że przedsiębiorca, który przekroczy dwa z powyższych progów, powinien zweryfikować, czy jego sprawozdanie finansowe nie podlega obowiązkowemu badaniu.
Ustawa przewiduje również szczególne przypadki obowiązku badania, obejmujące m.in. sprawozdania finansowe spółek przejmujących i nowo zawiązanych za rok obrotowy, w którym nastąpiło połączenie, jednostek sporządzających sprawozdania zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości oraz funduszy inwestycyjnych z wydzielonymi subfunduszami. Badaniu podlega również sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju oraz sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju grup kapitałowych, zgodnie z art. 64 ust. 7 ustawy o rachunkowości.
Przedsiębiorcy powinni regularnie weryfikować, czy ich jednostka nie spełnia przesłanek objęcia obowiązkiem badania. Ma to znaczenie nie tylko z punktu widzenia prawidłowego wykonania obowiązków wynikających z ustawy o rachunkowości, ale również dla budowania wiarygodności przedsiębiorstwa w obrocie gospodarczym. W przypadku wątpliwości warto przeanalizować sytuację finansową jednostki oraz obowiązujące przepisy, ponieważ obowiązek badania nie zawsze wynika wyłącznie z osiąganych przychodów.