Podstawową zasadą prawa rodzinnego jest ochrona dobra dziecka. W przypadku rodziców pozostających w rozłączeniu sposób wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem może zostać określony przez sąd opiekuńczy. Jeżeli rodzice nie są w stanie osiągnąć porozumienia, sąd rozstrzyga tę kwestię, uwzględniając w szczególności dobro dziecka. Wynika to z art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Nie oznacza to jednak, że dziecko jest pozbawione możliwości wyrażenia własnego stanowiska. Zgodnie z art 95 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni go wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwalają. Szczególne znaczenie ma również instytucja wysłuchania małoletniego przez sąd. W postępowaniu dotyczącym osoby małoletniego sąd może, a w przypadkach określonych w przepisach powinien, wysłuchać dziecka. Zgodnie z art 2161 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przy przeprowadzeniu wysłuchania dziecka bierze się pod uwagę przede wszystkim jego rozwój umysłowy, stan zdrowia oraz stopień dojrzałości. Wysłuchanie odbywa się na posiedzeniu niejawnym, w odpowiednio przystosowanym pomieszczeniu. Co do zasady w czynności uczestniczy sędzia, natomiast w określonych przypadkach może uczestniczyć również biegły psycholog, jeżeli jest to niezbędne z uwagi na wiek, stan zdrowia lub rozwój umysłowy dziecka. Z przebiegu wysłuchania sporządza się notatkę urzędową.
Celem wysłuchania nie jest przekazanie dziecku odpowiedzialności za rozstrzygnięcie konfliktu pomiędzy rodzicami. Sąd powinien natomiast poznać stanowisko małoletniego i ustalić, jakie są jego rzeczywiste potrzeby, odczucia oraz oczekiwania. Przepisy nie wskazują od którego roku dziecko może wybrać z którym rodzicem będzie mieszkać. Wiek może natomiast wpływać na ocenę dojrzałości dziecka, a tym samym na znaczenie jego stanowiska w konkretnej sprawie. Samo wyrażenie przez dziecko woli zamieszkania z jednym z rodziców nie oznacza, że sąd jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z tym stanowiskiem. Sąd powinien ocenić wypowiedź dziecka w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Znaczenie może mieć relacja dziecka z każdym z rodziców, dotychczasowy sposób sprawowania opieki, warunki mieszkaniowe i wychowawcze, stabilność środowiska, sytuacja szkolna dziecka oraz możliwość zapewnienia mu prawidłowego rozwoju. Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której istnieje ryzyko, że stanowisko dziecka jest wynikiem nacisku, konfliktu lub wpływania przez jednego z rodziców na jego relację z drugim rodzicem. Dziecko może zostać wysłuchane i przedstawić swoje stanowisko dotyczące tego, z którym rodzicem chciałoby mieszkać. Nie oznacza to jednak, że uzyskuje kompetencję do samodzielnego rozstrzygnięcia tej kwestii. Ostateczna decyzja w przypadku braku porozumienia rodziców należy do sądu. Jego zadaniem jest dokonanie oceny sytuacji z perspektywy dobra małoletniego, a nie wyłącznie zaakceptowanie wyboru wskazanego przez dziecko.
Stanowisko dziecka nie musi pozostawać niezmienne. Wraz z jego rozwojem, zmianą relacji z rodzicami jego potrzeby i oczekiwania mogą ulec zmianie. Co istotne, ustawodawca ograniczył możliwość wielokrotnego wysłuchiwania dziecka w toku tego samego postępowania. Zgodnie z art. 216 1 par. 3 Kodeksu postępowania cywilnego wysłuchanie, może nastąpić tylko raz, chyba że ponowne wysłuchanie jest uzasadnione dobrem dziecka albo potrzebę taką zgłasza samo dziecko. Ma to chronić małoletniego przed wielokrotnym uczestniczeniem w konflikcie rodziców i związanym z tym obciążeniem emocjonalnym.
Dziecko nie może samodzielnie zdecydować, z którym z rodziców będzie mieszkać. Polski system prawa rodzinnego przyznaje mu jednak możliwość wyrażenia własnego stanowiska, a w odpowiednich okolicznościach również prawo do bycia wysłuchanym przez sąd. Znaczenie tego stanowiska zależy przede wszystkim od wieku, stopnia dojrzałości i indywidualnej sytuacji dziecka. Im bardziej dojrzałe samodzielne jest jego stanowisko, tym większe może mieć ono znaczenie dla rozstrzygnięcia, jednak nie jest ono dla sądu wiążące. W każdej sprawie nadrzędnym kryterium pozostaje dobro dziecka.