Podpisując umowę kredytową, konsument powinien mieć świadomość nie tylko, jaką kwotę otrzyma od banku, ale również ile faktycznie będzie musiał oddać. Problem pojawia się wtedy, gdy umowa nie zawiera pełnych informacji o kosztach kredytu, a część opłat zostaje przedstawiona w sposób niejasny lub pominięta. Takie działanie może mieć dla banku konkretne konsekwencje prawne.
Bank udzielający kredytu konsumenckiego ma obowiązek przedstawić klientowi warunki finansowe zobowiązania w sposób jasny i zrozumiały. Dotyczy to przede wszystkim oprocentowania, prowizji, opłat dodatkowych, kosztów ubezpieczenia oraz całkowitej kwoty, którą konsument będzie zobowiązany zwrócić. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w ugruntowanej linii orzeczniczej TSUE.
Istotne jest również prawidłowe określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO). Wskaźnik ten pozwala porównać całkowity koszt różnych ofert kredytowych. Jeżeli bank pomija określone opłaty przy jego obliczaniu, przedstawiony klientowi obraz kosztów może być niezgodny z rzeczywistością. Taki obowiązek wynika z art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis wymaga, aby umowa zawierała m.in. informacje o RRSO, całkowitej kwocie do zapłaty oraz innych kosztach, które konsument ma ponieść w związku z kredytem, w tym prowizjach i kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy.
Jedną z najważniejszych konsekwencji naruszenia obowiązków informacyjnych przez bank jest możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego (SKD). Oznacza to, że konsument może zostać zwolniony z obowiązku zapłaty odsetek oraz innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. W praktyce zobowiązany pozostaje wówczas do zwrotu samego kapitału, zgodnie z zasadami określonymi w umowie. Nie oznacza to jednak, że każde pominięcie opłaty automatycznie uprawnia do skorzystania z tej sankcji. Istotne jest, czy bank naruszył jeden z obowiązków wymienionych w ustawie. Przykładowo, brak wymaganej informacji o prowizji lub innych kosztach kredytu może stanowić podstawę do jej zastosowania, jeżeli uchybienie dotyczy elementów umowy objętych sankcją.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim konsument musi złożyć bankowi pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. W pierwszej kolejności warto dokładnie przeanalizować umowę kredytową, formularz informacyjny oraz harmonogram spłat. Szczególną uwagę należy zwrócić na prowizje, ubezpieczenia i inne opłaty dodatkowe. Warto również sprawdzić, czy przedstawiona w dokumentach RRSO uwzględnia wszystkie koszty, które powinny zostać w niej ujęte.
Jeżeli pojawią się wątpliwości, kredytobiorca może zwrócić się do banku z reklamacją i zażądać wyjaśnienia sposobu naliczenia poszczególnych opłat. W przypadku stwierdzenia naruszeń warto rozważyć konsultację prawną przed złożeniem oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
Niepełna informacja o kosztach kredytu nie jest wyłącznie błędem formalnym. W określonych przypadkach może prowadzić do utraty przez bank prawa do pobierania odsetek i innych kosztów kredytu. Dlatego przed zaakceptowaniem warunków finansowania warto dokładnie sprawdzić dokumentację i upewnić się, że wszystkie koszty zostały przedstawione w sposób prawidłowy.