Obowiązek poddania sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta wynika z ustawy o rachunkowości i dotyczy jednostek spełniających ustawowe kryteria. Niedopełnienie tego obowiązku wiąże się z poważnymi konsekwencjami zarówno dla spółki, jak i osób odpowiedzialnych za prowadzenie jej spraw.
Przede wszystkim brak wymaganego badania uniemożliwia zatwierdzenie sprawozdania finansowego. W konsekwencji nie może ono zostać skutecznie złożone do Krajowego Rejestru Sądowego wraz z wymaganymi dokumentami. Oznacza to również, że podział zysku lub pokrycie straty dokonane na podstawie niezatwierdzonego sprawozdania są nieważne z mocy prawa.
Brak badania może prowadzić także do odpowiedzialności karnej członków zarządu lub innych osób pełniących funkcję kierownika jednostki. Zgodnie z art. 79 ustawy o rachunkowości niepoddanie sprawozdania finansowego obowiązkowemu badaniu stanowi naruszenie przepisów ustawy i jest zagrożone karą grzywny albo karą ograniczenia wolności. Dodatkowo niezłożenie wymaganych dokumentów do KRS może skutkować wszczęciem przez sąd rejestrowy postępowania przymuszającego.
W ramach postępowania przymuszającego sąd wzywa spółkę do złożenia brakujących dokumentów, wyznaczając odpowiedni termin i jednocześnie nakładając grzywnę lub grożąc jej nałożeniem. Jeżeli obowiązek ten nadal nie zostanie wykonany, sąd może ponawiać grzywny, a w przypadku długotrwałego niewywiązywania się z obowiązków ustawowych nawet orzec rozwiązanie spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego oraz wykreślenie jej z Krajowego Rejestru Sądowego. W określonych przypadkach możliwe jest również ustanowienie przez sąd kuratora.
Należy również pamiętać o odpowiedzialności wynikającej z art. 77 ustawy o rachunkowości. Przepis ten przewiduje sankcje za nieprowadzenie ksiąg rachunkowych, prowadzenie ich niezgodnie z przepisami, zamieszczanie w nich nierzetelnych danych, a także za niesporządzenie sprawozdania finansowego lub sporządzenie go z naruszeniem ustawy. Za takie naruszenia grozi kara grzywny, kara pozbawienia wolności do 2 lat albo obie te kary łącznie.
Poza konsekwencjami prawnymi brak badania sprawozdania finansowego może negatywnie wpłynąć na działalność przedsiębiorcy. Niezbadane sprawozdanie finansowe traci na wiarygodności, co może utrudnić uzyskanie finansowania, zawarcie umowy z bankiem, pozyskanie inwestora czy udział w postępowaniach przetargowych. Dla wielu kontrahentów opinia biegłego rewidenta stanowi bowiem potwierdzenie rzetelności danych finansowych i stabilności przedsiębiorstwa.
Obowiązkowe badanie sprawozdania finansowego nie jest zatem wyłącznie formalnością. Jego brak może prowadzić do odpowiedzialności karnej osób zarządzających, sankcji nakładanych przez sąd rejestrowy oraz istotnych utrudnień w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Z tego względu warto pamiętać o terminowym przeprowadzeniu badania oraz prawidłowe wykonanie wszystkich obowiązków wynikających z ustawy o rachunkowości.
