Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że niedopuszczalne jest naliczanie odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. Takie stanowisko odpowiada wcześniejszym opiniom Rzecznika Finansowego, który wskazywał, że pobieranie odsetek od środków, które nie zostały faktycznie oddane do dyspozycji klienta, stanowi nieuczciwą praktykę prowadzącą do zawyżania zysków kredytodawców.
Jak podkreślił Michał Ziemiak, naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu – takich jak prowizje czy opłaty – oznacza uzyskiwanie dodatkowego wynagrodzenia bez realnego świadczenia na rzecz konsumenta. W efekcie kredytobiorca ponosi koszty, które nie są związane z rzeczywiście otrzymanym finansowaniem.
Wyrok zapadł w sprawie dotyczącej kredytu konsumenckiego, w której polski sąd zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy dopuszczalne jest naliczanie odsetek nie tylko od faktycznie wypłaconej kwoty kredytu, ale również od kosztów takich jak prowizje czy ubezpieczenia. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że zgodnie z dyrektywą 2008/48 odsetki mogą być naliczane wyłącznie od środków rzeczywiście udostępnionych konsumentowi.
W uzasadnieniu przypomniano wcześniejsze orzecznictwo, m.in. w sprawie Radlinger o Radlingerova (C-377/14), wskazujące że koszty kredytu stanowią odrębną kategorię i nie mogą być traktowane jako część kapitału podlegającego oprocentowaniu.
Orzeczenie może mieć przełomowe znaczenie dla wielu spraw toczących się w Polsce. TSUE potwierdził, że praktyka polegająca na doliczaniu kosztów kredytu do jego kwoty, a następnie naliczaniu od nich odsetek, jest sprzeczna z prawem unijnym.
Może to prowadzić do obniżenia kosztów kredytów oraz uproszczenia ich konstrukcji, czyniąc je bardziej przejrzystymi dla konsumentów. Wyrok wzmacnia również możliwość stosowania tzw. sankcji kredytu darmowego w przypadku naruszeń przepisów.
Stanowisko Trybunału może istotnie wpłynąć na rozstrzyganie sporów między kredytobiorcami a instytucjami finansowymi. W 2025 roku do Rzecznika Finansowego wpłynęły tysiące wniosków dotyczących podobnych spraw, co pokazuje skalę problemu.
Rzecznik zachęca do korzystania z dostępnych form pomocy, w tym postępowań polubownych, oraz liczy na zmianę praktyk stosowanych przez banki i firmy pożyczkowe.
Biuro Rzecznika Finansowego aktywnie uczestniczy w przygotowywaniu stanowisk dla polskiego rządu w sprawach rozpatrywanych przez TSUE, współpracując z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. W ostatnich latach brało udział w licznych postępowaniach dotyczących ochrony konsumentów.
Obecny wyrok może przyczynić się do ujednolicenia orzecznictwa sądów w Polsce i wpłynąć na sposób rozstrzygania tysięcy podobnych spraw.